Hoe maak ik een tuin onderhoudsarm zonder alles te betegelen?
Een tuin wordt onderhoudsarm door de indeling en de beplanting te kiezen op weinig werk, niet door de grond simpelweg dicht te leggen: dicht geplante bodembedekkers, een beperkt aantal robuuste soorten en verharding alleen op de looproutes schelen op termijn evenveel tijd als een volledig betegelde tuin.
Waarom levert een volledig betegelde tuin toch onderhoud op?
Onkruid groeit ook tussen tegels en in de voegen ertussen, en een tuin zonder enige beplanting mist bovendien iets om het oog op te richten, waardoor onkruid en vuil er sneller opvallen dan in een tuin met groen ertussen. Een volledig verharde tuin blijft niet vanzelf netjes.
Daar komt bij dat een tuin die voor het grootste deel is dichtgemaakt, regenwater niet meer opneemt, en dat water moet ergens anders heen: naar de straat, naar een lager gelegen deel van de tuin of, in het ongunstigste geval, naar de kruipruimte van het huis zelf.
Welke beplanting scheelt het meeste onderhoud?
Dicht geplante bodembedekkers laten onkruid weinig ruimte om te kiemen, omdat er simpelweg geen open grond overblijft. Een enkele plant met veel tussenruimte eromheen vraagt juist meer wieden dan een border die na een paar seizoenen volledig is dichtgegroeid.
Robuuste, langzaam groeiende soorten die niet elk jaar teruggezet hoeven te worden, schelen op termijn meer snoeiwerk dan snelgroeiende planten die steeds weer worden teruggesnoeid. De keuze van de plant weegt hier zwaarder dan de vraag hoeveel planten er komen te staan.
Waar kan verharding het beste komen te liggen in een onderhoudsarme tuin?
Verharding op de looproutes, zoals een pad naar de schuur of een terras bij de deur, blijft nodig en scheelt daar juist onderhoud omdat er op die plekken toch weinig kan groeien door de intensieve belasting. Verharding op plekken die verder weinig gebruikt worden, levert die winst niet op.
Een tuin met verharding alleen op de looproutes en dichte beplanting op de rest van het oppervlak vraagt over meerdere jaren gerekend vaak minder tijd dan een tuin die grotendeels is betegeld en waar tussen elke voeg opnieuw onkruid opkomt.
Hoe pak ik een bestaande, volledig betegelde tuin geleidelijk aan?
Het is niet nodig om in een keer alle verharding te verwijderen: een strook langs de erfgrens of rond een boom teruggeven aan beplanting is vaak al genoeg om een deel van het water weer te laten zakken en het onderhoud van die strook te verminderen.
Welke plekken zich daar het beste voor lenen, hangt af van waar het water bij een bui nu al het langst blijft staan en waar de tegels toch al het minst gebruikt worden. Die twee vragen samen geven een goed startpunt voor de eerste stap.
Stap voor stap
- Gebruik in kaart brengen Bepaal welke delen van de tuin echt als looproute dienen en welke vooral gezien of gebruikt worden om in te zitten.
- Strook uitkiezen Kies een strook tegels om te vervangen, bij voorkeur waar water bij een bui het langst blijft staan.
- Bodembedekkers planten Vul de vrijgekomen grond dicht met robuuste bodembedekkers die weinig wieden en snoeien vragen.
- Verharding beperken Houd de overgebleven verharding tot de echte looproutes, zodat de rest van de tuin water kan opnemen.
- Na een seizoen evalueren Kijk na een groeiseizoen of de border voldoende dicht is gegroeid of dat er nog planten moeten worden bijgezet.
Vragen die hierbij horen
Kost een onderhoudsarme tuin meer tijd om aan te leggen dan een tegeltuin?
De aanleg zelf vraagt vaak wat meer aandacht, omdat de bodem eerst geschikt gemaakt moet worden voor dichte beplanting en er meer planten in een keer de grond in gaan. Die extra aandacht bij de aanleg betaalt zich terug in minder onderhoud in de jaren erna.
Blijft een onderhoudsarme tuin ook onkruidvrij zonder chemische middelen?
Grotendeels wel: een dicht beplante border laat onkruid weinig licht en ruimte om te kiemen, wat het grootste deel van het werk al doet. Wat er toch tussendoor komt, is met de hand snel te verwijderen zonder chemische onkruidbestrijding, die op deze grond bovendien niet wordt toegepast.
Is een onderhoudsarme tuin ook geschikt voor een kleine achtertuin?
Juist in een kleine tuin werkt het principe goed: minder verschillende soorten, dicht geplant en verharding alleen op de looproute, houdt een klein oppervlak overzichtelijk en scheelt verhoudingsgewijs veel tijd ten opzichte van een kleine tuin vol losse elementen.